ذبيح الله صفا
1611
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
1328 . Suppl ) « 1 » كه بسلطان سليم اول ( 918 - 926 ه ) تقديم شده و اسم مؤلف در مقدمهء كتاب نيامده بلكه در متن آن ذكر شده و در محرم سال 926 باتمام رسيده و در آن علاوه بر كتابهايى كه پيش ازين گفته شده از ميزان الحكم و قسطاس و اساس هم استفاده شده و اين آخرى شايد همان اساس الاقتباس قاضى اختيار باشد كه ظهير الدين بابر در كتاب خود واقعات بابرى از آن ياد نموده است ؛ و چون در شرح زندگانى قاضى سخن از رفتن او بروم نيست ناگزير گفته است كه شايد وى بهمراه بديع الزمان ميرزا بروم رفته و در آنجا كتاب خود را بنام سلطان سليم نوشته باشد ( ؟ ) اما چنان كه خواننده پيش ازين در همين بخش از كتاب ديده است دستور الوزارة كتابيست در اخلاق كه ابو الفضل منشى شيرازى منشى سلطان سليمان اول ( 926 - 974 ) پسر سلطان سليم مذكور نوشته و در كتاب ديگر خود ، دستور السلطنه ، از آن ياد كرده است . فراموش نشود كه اسم قاضى اختيار را اسماعيل پاشا چه در هدية العارفين و چه در ايضاح المكنون « حسين » ضبط كرده است . 5 - قطب بن محيى « 2 » قطب الدين عبد الله بن محيى بن محمود شيرازى از معاصران شاه اسمعيل اول ( 907 - 930 ه ) مجموعهء بزرگى از نامهها دارد كه بياران خود و بزرگان و فرمانروايان عهد نوشته كه در بعضى از نسخهها شمارهء آنها به 783 مىرسد و به « مكاتيب قطب بن محيى » معروفست . تاريخ فوت او را مرحوم سعيد نفيسى در تاريخ نظم و نثر در ايران بسال 910 نوشته است و اين ظاهرا درست نيست زيرا در يكى از نامههايش كه در طرائق الحقايق نقل و بدينگونه آغاز شده است : « من الفقير الى الله قطب بن
--> ( 1 ) - فهرست بلوشه ، ج 2 ، ص 38 . ( 2 ) - دربارهء او و مطالعهء نمونههايى از مكتوبهايش بنگريد به : طرايق الحقايق ، ج 3 ، ص 66 - 70 ؛ و نيز دربارهء او رجوع كنيد بتاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، ص 261 و ص 396 .